การเลี้ยงปลากะรังเสือในกระชัง

การเลี้ยงปลากะรังเสือในกระชัง

ปลาเก๋าเสือ หรือ ปลากะรังลายน้ำตาล หรือปลากะรังเสือ ( Brown-marbled grouper, Tiger grouper, ชื่อวิทยาศาสตร์: Epinephelus fuscoguttatus) เป็นปลาทะเลขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลากะรัง (Serranidae) มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับปลากะรังทั่วไป สีพื้นลำตัวเป็นสีเหลืองน้ำตาล มีจุดสีน้ำตาลเข้ม ส่วนหัวและแผ่นปิดเหงือกมีจุดสีน้ำตาลขนาดเล็ก ไปจนถึงครีบต่าง ๆ และครีบหาง มีขนาดโตเต็มที่มีขนาดใหญ่กว่า 1 เมตร แต่ขนาดโดยเฉลี่ยประมาณ 50 เซนติเมตร พบกระจายพันธุ์อย่างกว้างขวาง ในประเทศไทยพบชุกชุมในด้ายฝั่งทะเลอันดามัน เป็นปลาเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง ที่มีการเพาะเลี้ยงอย่างปลากะรังชนิดอื่น ๆ โดยมีราคาขายตัวละ 400-600 บาท (ขนาดตัวตั้งแต่ 800 – 1000 กรัม) ปลากะรังเสือเป็นปลาที่พบในทะเล มักมีพฤติกรรมชอบตามลำพังหรือเป็นคู่เพียงไม่กี่ตัวตามโขดหิน แนวปะการังหรือกองหิน กองซากปรักหักพังใต้น้ำ ออกหากินในเวลากลางคืน สามารถพบได้จนถึงบริเวณปากแม่น้ำหรือป่าชายเลน มีความสำคัญทางเศรษฐกิจอย่างมาก โดยหลายชนิดนิยมบริโภคเป็นปลาเศรษฐกิจ จึงมีการเพาะเลี้ยงเป็นปลาอาชีพ โดยนิยมเลี้ยงในกระชังโดยเริ่มต้น ชาวประมงจะนำลูกปลาจากธรรมชาติมาลงเลี้ยงในกระชัง โดยให้อาหารจากเศษปลาที่เหลือจากการทำประมง สามารถจำหน่ายปลาได้ราคาดี  ซึ่งตลาดของปลาเหล่านี้เป็นการส่งขายในต่างประเทศทั้งสิ้น โดยประเทศที่รับซื้อปลาดังกล่าวมีทั้งฮ่องกง ไต้หวัน และจีน ทั้งนี้ปลากะรังเสือมีชีวิตในประเทศที่กล่าวมานี้จะมีราคาสูงมาก แต่หากเดินทางมาเพื่อบริโภคในประเทศไทยราคาจะถูกมากเมื่อเปรียบเทียบราคากัน

ในปี พ.ศ. 2554 กรมประมงได้ขอรับการสนับสนุนงบประมาณ จำนวน 28 ล้านบาท จากสำนักพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) จำกัด หรือ สวก. ดำเนินโครงการ “ต้นแบบการผลิตพันธุ์ปลากะรังที่มีมูลค่าสูงเชิงพาณิชย์” โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งหลายแห่ง เช่น ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งภูเก็ต ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งพังงาและ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งกระบี่สามารถทำการเพาะพันธุ์ลูกปลาได้สามารถเป็นแหล่งสนับสนุนลูกปลาให้กับเกษตรกรที่สนใจเลี้ยงได้ ซึ่งเป็นการลดการนำลูกปลาจากธรรมชาติมาเลี้ยงได้ นอกจากนี้กรมประมงยังได้พัฒนาองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงปลากะรังเสือเป็นโครง “ต้นแบบการผลิตพันธุ์ปลากะรังที่มีมูลค่าสูงเชิงพาณิชย์” นั้น ดำเนินการมาแล้วกว่าหนึ่งปี พบว่า ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก สามารถผลิตพันธุ์ปลาส่งขายให้กับเกษตรกรได้แล้ว 3 รุ่น ซึ่งการผลิตพันธุ์ปลานั้นยังไม่เพียงพอกับความต้องการของเกษตรกร โดยขณะนี้พันธุ์ลูกปลากะรังจุดฟ้าขายอยู่ที่นิ้วละ 30 บาท ปลาหมอทะเลขายอยู่ที่นิ้วละ 40 บาท และปลาเก๋าเสือ นิ้วละ 10 บาท เมื่อเกษตรกรนำไปเลี้ยงจะใช้เวลาประมาณ 1 ปี - 1 ปีครึ่ง มีต้นทุนการเลี้ยงอยู่ที่ประมาณ 200-300 บาท แต่สามารถขายได้กิโลกรัมละ 500-1,200 บาท ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดของปลา อย่างไรก็ตาม จากการดำเนินโครงการดังกล่าวมาระยะหนึ่งทางศูนย์ทั้ง 3 แห่ง สามารถขายพันธุ์ปลาให้กับเกษตรกรได้แล้วประมาณ 5 ล้านบาท  (ASTVผู้จัดการออนไลน์, 2555)

ปลากะรังเสือ

ปลาเก๋าเสือ หรือ ปลากะรังลายน้ำตาล หรือปลากะรังเสือ ( Brown-marbled grouper, Tiger grouper, ชื่อวิทยาศาสตร์: Epinephelus fuscoguttatus) เป็นปลาทะเลขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลากะรัง (Serranidae) มีลักษณะทั่วไปคล้ายกับปลากะรังทั่วไป สีพื้นลำตัวเป็นสีเหลืองน้ำตาล มีจุดสีน้ำตาลเข้ม ส่วนหัวและแผ่นปิดเหงือกมีจุดสีน้ำตาลขนาดเล็ก ไปจนถึงครีบต่าง ๆ และครีบหาง มีขนาดโตเต็มที่มีขนาดใหญ่กว่า 1 เมตร แต่ขนาดโดยเฉลี่ยประมาณ 50 เซนติเมตร พบกระจายพันธุ์อย่างกว้างขวาง ในประเทศไทยพบชุกชุมในด้านฝั่งทะเลอันดามัน เป็นปลาเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง ที่มีการเพาะเลี้ยงเช่นเดียวกับปลากะรังชนิดอื่น ๆ โดยมีราคาขายตัวละ 400-600 บาท (ขนาดตัวตั้งแต่ 800 – 1000 กรัม)

ปลากะรังเสือเป็นปลาที่พบในทะเลไม่ไกลชายฝั่งมากนัก มักมีพฤติกรรมชอบตามลำพังหรือเป็นคู่เพียงไม่กี่ตัวตามโขดหิน แนวปะการังหรือกองหิน กองซากปรักหักพังใต้น้ำ ออกหากินในเวลากลางคืน สามารถพบได้จนถึงบริเวณปากแม่น้ำหรือป่าชายเลน มีความสำคัญทางเศรษฐกิจอย่างมาก จึงมีการเพาะเลี้ยงเป็นปลาอาชีพ โดยนิยมเลี้ยงในกระชังโดยเริ่มต้น ชาวประมงจะนำลูกปลาจากธรรมชาติมาลงเลี้ยงในกระชัง โดยให้อาหารจากเศษปลาที่เหลือจากการทำประมง สามารถจำหน่ายปลาได้ราคาดี ซึ่งตลาดของปลาเหล่านี้เป็นการส่งขายในต่างประเทศทั้งสิ้น โดยประเทศที่รับซื้อปลาดังกล่าวมีทั้งฮ่องกง ไต้หวัน และจีน ทั้งนี้ปลากะรังเสือมีชีวิตในประเทศที่กล่าวมานี้จะมีราคาสูงมาก แต่หากเดินทางมาเพื่อบริโภคในประเทศไทยราคาจะถูกมากเมื่อเปรียบเทียบราคากัน

ปลากะรังเสือเป็นปลาที่ชอบความเค็มที่ค่อนข้างสูง เนื่องจากอาศัยอยู่ในแนวโขดหินที่อยู่ไกลจากฝั่งออกไปประมาณ 2-3 กิโลเมตรจากฝั่ง แต่อย่างไรก็ตามเมื่อนำมาเลี้ยงในกะชังก็สามารถปรับตัวได้เป็นอย่างดีในการอาศัยในเขตพื้นที่ใกล้ฝั่งหรือปากแม่น้ำ ปลาชนิดนี้ในวัยอ่อนจะอยู่อาศัยในแหล่งหญ้าทะเลและออกไปอาศัยในแนวโขดหินหรือปะการังเมื่อโตขึ้น พบได้ในระดับความลึก 1-60 เมตร

การเลี้ยงปลากะรังเสือในกระชัง

ปลากะรังเสือเป็นหนึ่งในปลากะรังหลักที่มีการส่งออกไปสู่ประเทศจีน ไต้หวันและฮ่องกง ได้รับความนิยมด้วยชื่อของปลาคือ “Tiger grouper” มีความสำคัญทางการค้าในเขตอาเซียน ที่ประเทศมาเลเซียปลากะรังเสือจัดเป็นชนิดหรือ species หลักของวงศ์ปลาเก๋า (Serranidae) ที่ส่งออก ปลาเก๋าเสือหรือปลากะรังเสือเป็นปลาที่เริ่มพบได้น้อยในธรรมชาติ แต่อย่างไรก็ตามลูกปลาที่นำมาเพราะเลี้ยงส่วนมากยังต้องนำมาจากธรรมชาติ เพราะปลาชนิดนี้สามารถเพาะพันธุ์ได้ แต่อนุบาลวัยอ่อนได้ยากมาก ประเทศไทยสามารถเพาะเลี้ยงและอนุบาลสำเร็จใน ปี 2547 ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อการสนับสนุนลูกพันธุ์ให้เกษตรกรนำไปเลี้ยง จนกระทั้ง ปี 2554 จึงสามารถผลิตลูกปลาสู่ตลาดได้เพิ่มมากขึ้น จนกระทั่งนำไปสู่การเป็นทางเลือกใหม่ในการเลี้ยงสัตว์น้ำของชายฝั่งทะเลไป

การเลี้ยงปลากะรังเสือมีหลักการเลี้ยงเช่นเดียวกับปลากะรังตัวอื่น อย่างไรก็ตามจากการพิจารณาถิ่นที่อยู่ตามธรรมชาติพบว่าปลากะรังแต่ละชนิดมีที่อยู่และระดับน้ำต่างกันไป เช่นปลากะรังเสือจะสามารถอยู่อาศัยในแหล่งน้ำที่ลึกในระดับ 1- 60 เมตร อยู่ในแนวโขดหิด ซึ่งหากฝั่งออกไปกว่าปลากะรังชนิดอื่น

ข้อดี-ข้อเสียของปลากะรัง

ข้อดี

- เป็นปลาที่เลี้ยงง่าย โตเร็ว เนื้อมีรสดี

- ราคาดีมาก ซึ่งมักขายในขณะมีชีวิต ปลาขนาด 400-800 กรัม กิโลกรัมละ 350-400 บาท ส่วนปลาขนาดตัวละ1.2-1.3 กิโลกรัม

- ตลาดดีมาก มีพ่อค้ามารับซื้อถึงฟาร์ม เนื่องจากเป็นปลาที่ส่งขายต่างประเทศ

ข้อเสีย

- หาพันธุ์ได้ยาก เนื่องจากการอนุบาลลูกปลายังไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร อีกทั้งการรวบรวมลูกปลาจากธรรมชาติไม่มีความแน่นอน และมีปริมาณลดน้อยลง

- อัตราการรอดตายต่ำ เนื่องจากเกษตรกรรับซื้อลูกปลาจากชาวประมงที่จับปลาด้วยลอบหรือไซ ลูกปลามักช้ำ มีบาดแผล ซึ่งเกษตรกรจะนำไปเลี้ยง โดยไม่ทำการรักษาบาดแผล ทำให้มีอัตราการตายสูงในระยะแรก

- แหล่งเลี้ยงมีจำกัด เนื่องจากน้ำในบริเวณแหล่งเลี้ยงจะต้องมีความเค็มตลอดทั้งปี ปกติบริเวณปากแม่น้ำหรือ ชายฝั่งที่เหมาะสมแก่การเลี้ยงปลาในกระชังมักจะมีความเค็มลดต่ำลงถึงศูนย์ใน ฤดูฝน น้ำป่าหลาก ทำให้ไม่สามารถเลี้ยงปลากะรังเสือได้ บริเวณในทะเลหรือเกาะแก่งต่าง ๆ ซึ่งไม่มีปัญหาในเรื่องความเค็มของน้ำก็จะมีปัญหาในเรื่องคลื่นลม และการคมนาคม ขนส่งอาหารปลา ทำให้ต้นทุนการผลิตสูง

การเตรียมกระชัง

วัสดุที่นำมาใช้ทำกระชังจะต้องมีความทนทานต่อสภาพอากาศ และเพรียงที่มาเกาะตามกระชัง ไม่ผุง่ายและมีผิวเรียบ

- ขอบกระชัง อาจจะลอยน้ำหรือติดอยู่กับที่ก็ได้ ด้านหนึ่งทำเป็นทางเดินติดต่อกันเพื่อไปให้อาหารหรือตรวจสภาพกระชัง ขอบกระชังอาจทำด้วยไม้ไผ่ไม่จริง ท่อเหล็ก ท่อพีวีซี วัสดุต่าง ๆ เหล่านี้จะต้องทนต่อความเค็มและสัตว์ทะเลไม่สามารถเกาะหรือกัดเป็นรูได้

- ลูกลอย ช่วยพยุงให้กระชังลอยอยู่ได้และทำให้รูปร่างกระชังคงที่ อาจจะทำจากถังพลาสติก ภาชนะพลาสติก โฟมที่หุ้มด้วยวัสดุที่ไม่ผุกร่อนง่าย

- ลูกถ่วง เพื่อทำให้กระชังอยู่กับที่ ไม่ถูกกระแสน้ำพัดไป

- เนื้ออวน ขนาดตาอวนขึ้นอยู่กับขนาดของปลาที่เลี้ยง อวนที่ทำจากใยสังเคราะห์เหมาะที่จะนำมาใช้ทำกระชัง เพราะทนทาน แข็งแรง ยืดหยุ่นได้ ราคาไม่แพง และป้องกันการเข้าเกาะของเพรียงได้ เพื่อป้องกันปลาถูกขีดข่วน ควรใช้เนื้ออวนที่ค่อนข้างเรียบ ไม่เป็นปมสำหรับทำกระชังหรือสวิง

การเลือกสถานที่เลี้ยงปลากะรังเสือในกระชัง

- ควรจะสร้างโรงเรือนใกล้ ๆ บริเวณที่วางกระชัง เพื่อใช้เป็นที่เก็บอาหารและอุปกรณ์เลี้ยงปลา ทำความสะอาดปลาขณะแปรรูปและเป็นที่ผูกเรือ

- ควรตั้งกระชังในบริเวณที่มีคลื่นลมสงบ (ทะเลสาบอ่าวเล็ก ๆ เวิ้งน้ำหลังเกาะ) และมีน้ำไหลถ่ายเทสะดวก สามารถนำเรือเข้าไปถึงกระชังได้

- น้ำควรลึกไม่น้อยกว่า 3 เมตร ในช่วงน้ำลงต่ำสุด (น้ำลึก 15-30 เมตร ดีที่สุด) น้ำไหลถ่ายเทได้ดี และถ่ายเทได้อย่างทั่วถึง ความเร็วกระแสน้ำประมาณ 0.1 เมตร/วินาที

- พื้นทะเลควรเป็นทราย หรือเป็นก้อนกรวดเล็ก ๆ ไม่ควรติดตั้งกระชังใกล้บริเวณที่มีหญ้าทะเลหรือปะการัง เพื่อป้องกันผลกระทบจากการเลี้ยงปลาต่อบริเวณเหล่านั้น

การเตรียมพันธุ์ปลา

พันธุ์ปลากะรังที่นำมาเลี้ยงเป็นพันธุ์ปลาที่ได้จากการรวบรวมจากธรรมชาติ ดังที่กล่าวมาแล้ว ถ้าปลาที่รวบรวมได้เป็นปลาขนาด 1 นิ้ว จะต้องนำไปอนุบาลให้ได้ขนาด 4 นิ้วเสียก่อนจึงจะนำไปเลี้ยงในกระชังได้ แต่โดยปกติแล้วเกษตรกรมักจะรวบรวมลูกปลาโดยใช้ไซหรือลอบ จึงมักจะได้ปลาขนาด 5-7 นิ้วขึ้นไป จนถึงขนาดน้ำหนัก 100-200 กรัม แล้วสามารถนำไปเลี้ยงในกระชังได้เลย

การจัดปลาลงเลี้ยงในกระชังและอัตราปล่อย

การเลี้ยงปลากะรังในกระชังนั้น การจับปลาลงเลี้ยงก็ต้องดำเนินการเช่นเดียวกับการเลี้ยงปลากะพงขาว กล่าวคือ ต้องคัดปลาที่มีขนาดใกล้เคียงกันลงเลี้ยงในกระชังเดียวกัน สำหรับอัตราการปล่อยปลา กรมประมงได้แนะนำให้ปล่อยในอัตรา 15 ตัว/ตารางเมตร ทั้งนี้อัตราการปล่อยปลาได้ถึง 60 ตัว/ตารางเมตร (หรืออยู่ในช่วง 60-80 ตัวต่อตาราเมตร) จากการทดลองของกรมประมงได้ผลดีแล้วพบว่า สามารถปล่อยปลาขนาด 4-5 นิ้ว ลงเลี้ยงได้ในอัตรา 75 ตัว/ตารางเมตร

อาหารและการให้อาหาร

อาหารที่ใช้เลี้ยงปลากะรังเสือเช่นเดียวกับปลากะรังชนิดอื่น โดยเป็นอาหารจำพวกปลาเป็ดสด ซึ่งส่วนใหญ่นิยมใช้ปลาหลังเขียว เช่นเดียวกับอาหารที่ใช้เลี้ยงปลากะพงขาว การให้อาหารก็ต้องสับปลาสดให้เป็นชิ้นพอดีกับปากปลา และให้อาหารวันละ 2 ครั้ง ในตอนเช้าและตอนเย็นให้จนกระทั่งปลากินอิ่มเช่นเดียวกัน การให้อาหารที่มีความสด มีคุณภาพดี จะมีผลต่อการเจริญเติบโตของปลากะรังมาก อัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อจะขึ้นอยู่กับคุณภาพของอาหารเป็นหลัก โดยปกติแล้วอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อของปลากะรังที่เลี้ยงในกระชังจะเท่ากับ 5.6-7 : 1

โดยปกติแล้วปลากระรังเสือที่อาศัยในธรรมชาติ ตามแนวโขดหินและแนวปะการังในทะเล จะกินอาหารที่หลากหลายมาก เช่น กุ้ง ปู หอยและปลา การใช้อาหารสำเร็จรูปเป็นทางเลือกหนึ่งที่ทำให้การให้อาหารปลากะรังเสือของเกษตรกรง่ายขึ้น เพราะมีธาตุอาหารในอาหารที่ค่อนข้างใกล้เคียงกับธรรมชาติ อีกทั้งเกษตรกรสามารถเก็บรักษาได้ง่าย แต่ก็มีข้อจำกัดคือในการหาพันธุ์ปลากะรังเสือมาเลี้ยงนั้นต้องเลือก ซื้อจากฟาร์มเพาะที่ฝึกหัดให้ลูกปลากินอาหารสำเร็จรูปและอีกประการหนึ่งคือการใช้อาหารเม็ดเป็นการเพิ่มภาระต้นทุนในการเลี้ยงปลาของเกษตรกร

การเจริญเติบโตและผลผลิต

ปลากะรังขนาด 4-5 นิ้ว ที่ปล่อยเลี้ยงในกระชังในอัตรา 75 ตัว/ตารางเมตร จะโตได้ขนาดตลาด (400-800 กรัม) ในระยะเวลาเลี้ยง 5-6 เดือน ส่วนการเลี้ยงปลากะรังให้ได้โตขนาด 1.2-1.5 กิโลกรัมนั้น หลังจากเลี้ยงไปได้ 5 เดือนแล้วควรคัดแยกปลาลงเลี้ยงในกระชังที่ตาอวนใหญ่ขึ้น เช่น ขนาดตา 1.5-2 นิ้ว และลดอัตราปล่อยลงเหลือ 40 ตัว/ตารางเมตร ซึ่งจะใช้เวลาเลี้ยง 4-8 เดือน จากการทดลองของสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งจังหวัดระยองพบว่า ปล่อยปลาขนาด 4 นิ้ว ลงเลี้ยงในกระชังด้วยอัตราปล่อย 75 ตัว/ตารางเมตร ภายในระยะเวลา 6 เดือน จะได้ผลผลิตเท่ากับ 40 กิโลกรัม/พื้นที่กระชัง 1 ตารางเมตร โดยมีอัตราการรอดตายมากกว่าร้อยละ 90  ถ้าทำกระชังขนาด 2x3x1.5 เมตร ก็จะปล่อยปลาเลี้ยงได้กระชังละ 450 ตัว โดยจะได้ผลผลิตอย่างน้อยกระชังละ 100 กิโลกรัม และปลากะรังทั้งหมดสามารถขายได้ในขณะมีชีวิต เพราะมีปริมาณน้อยไม่พอต่อความต้องการของพ่อค้ารับซื้อปลาโดยพ่อค้าจะวิ่งรถ มาซื้อถึงที่ในราคากิโลกรัมละ 350-400 บาท

โรคและการป้องกัน

ปัญหาการตายของปลาเกิดจากโรคและพยาธิ เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยทั้งในปลาวัยอ่อนกระทั้งปลาขนาดเต็มวัย การป้องกันโรคที่ดีที่สุดคือการจัดการระบบเลี้ยงให้ดีและเหมาะสม การสืบทราบและพิสูจน์โรคอย่างแม่นยำจะต้องอาศัยการสังเกต เอาใจใส่เป็นสำคัญ

โรคที่เกิดได้กับปลากระรังเสือ

1. โรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส

2. โรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย

3. โรคที่เกิดจากเชื้อโปรโตซัว

4. โรคที่เกิดจากหนอนพยาธิ

5. โรคที่เกิดจากเชื้อรา

6. โรคที่เกิดจากพยาธิกลุ่มคัเตเซียน เช่น เห็บปลา เป็นต้น

7. โรคที่เกิดจากความไม่สมดุลของธาตุอาหาร

8. โรคที่เกิดจากสภาวะแวดล้อมไม่เหมาะสม เช่น ตั้งกระชังไม่เหมาะสม คุณภาพน้ำมีสารพิษ เหล่านี้จะทำให้ปลาที่ผิวหนังมีเมือกมาก หายใจถี่

โรคที่พบบ่อยในการเลี้ยงปลากะรังในกระชังที่พบมีโรคที่เกิดจากพาราสิตพบ โรคจุดขาวเกิดจากโปรโตซัว เห็บระฆัง โรค Monogenetic disease (Ruangpan และคณะ, 1993) โรคที่เกิดจากแบคทีเรีย พบโรค Streptococcus disease โรคที่เกิดจากไวรัสพบ โรคอัมพาต (เยาวนิตยและคณะ, 2536) และโรค Irridovirus-like disease (เยาวนิตยและคณะ, 2537) โรคที่เกิดจากไวรัสยังไมมีทางรักษาได

การเกิดโรคในแต่ละครั้งเกษตรกรควรบันทึก วันเวลาที่เกิดโรคนั้นไว้สำหรับการวางแผนการเลี้ยงต่อในในฤดูกาลหน้า

การจับปลาจากกระชัง

1. หยุดให้อาหารปลาในบ่อหรือกระชังพักปลาก่อนการจับขาย 1-2 วัน

2. ก่อนที่จะยกกระชังขึ้นควรตรวจสอบกระชังว่ามีการฉีกขาดหรือเปล่า เพื่อป้องกันปลาออกจากกระชัง

3. ค่อย ๆ ยกกระชังข้างหนึ่งขึ้นอย่างช้า ๆ เพื่อให้ปลาไปรวมอยู่อีกข้างหนึ่ง

4. ใช้สวิงที่นิ่มไม่มีปมหรือใช้กระชอนพลาสติกที่นิ่ม ๆ ช้อนปลาขึ้นจากระชัง พยายามอย่าให้ปลาเกิดแผลตามลำตัวเพราะจะไม่เป็นที่ต้องการของตลาด

การบรรจุกล่องและการขนส่งปลามีชีวิต

ปลามีชีวิตจะถูกขนส่งโดยใช้ถุงพลาสติกตามขั้นตอนดังนี้

- นำปลามาพักไว้ในถังที่มีการให้ออกซิเจนตลอดเวลา

- ค่อย ๆ ลดอุณหภูมิของน้ำในถังลงถึง 20 ⁰C (2-3 ⁰C / ชม.) โดยการใช้ถุงพลาสติกใส่น้ำแข็งบดใส่ลงในถังหรือจะใช้เครื่องทำความเย็นก็ได้

- การลดอุณหภูมิทำให้การเผาผลาญอาหารในร่างกายของปลาลดลง การเกิดแอมโมเนียหรือคาร์บอนไดออกไซด์ก็จะลดลงด้วย

- ใส่ปลา 3-5 ตัว หรือประมาณ 2-3 ตัว/ถุง ในถุงพลาสติกขนาด 20 x 20 x 30 ซม. ใช้ถุงพลาสติก 2 ชั้น

วิธีการใช้ในการขนส่งปลาทางอากาศที่ใช้เวลาน้อยกว่า 8 ชม. นับตั้งแต่ปิดปากถุงเรียบร้อย

- ควรมีน้ำในถุงในปริมาณที่พอเหมาะ คือต้องสูงจนเหนือตาปลาและน้ำควรมีอุณหภูมิประมาณ 20 ⁰C

- เติมออกซิเจนในอัตรา 1 : 3 (น้ำ : อากาศ)

- ปิดปากถุงพลาสติกด้วยยางรัด

- บรรจุถุงพลาสติกในกล่องโฟม

- บรรจุน้ำแข็งหรือเจลเย็นในถุงพลาสติก ปิดให้แน่นแล้วห่อด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์เพื่อเพิ่มการรักษาความเย็น นำถุงนี้ใส่ในกล่องที่บรรจุปลา